Morze Śródziemne

Morze Śródziemne
Kontynent	Europa, Afryka i Azja
Państwa	Gibraltar Hiszpania Francja Monako Włochy Malta Słowenia Chorwacja Bośnia i Hercegowina Czarnogóra Albania Grecja Cypr Turcja Syria Liban Izrael Egipt Libia Tunezja Algieria Maroko
Powierzchnia	ok. 2, 5 mln km²
Średnia głębokość	1 438 m
Największa głębia	Calypso na m.Jońskim: 5 267 m
Zasolenie	33, 0 do 39, 4‰
Temperatura	+7 do +30°C

Morze Śródziemne – morze międzykontynentalne leżące pomiędzy Europą, Afryką i Azją, o powierzchni około 2, 5 mln km². Zasolenie wód Morza Śródziemnego wynosi 33-39 ‰.

Na zachodzie jest połączone Cieśniną Gibraltarską z Oceanem Atlantyckim, przez Cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i dalej przez Cieśninę Bosfor z Morzem Czarnym, zaś przez Kanał Sueski z Morzem Czerwonym i dalej Oceanem Indyjskim.

Podział Morza Śródziemnego wg Międzynarodowego Biura Hydrograficznego w Monako:

• Basen Zachodni (Algiersko-Prowansalski):
  • Morze Alborańskie (pow. 53 tys. km²) za Cieśniną Gibraltarską,
  • Morze Balearskie (pow. 86 tys. km²) zwane także Iberyjskim nad archipelagiem - Baleary,
  • Morze Liguryjskie (pow. 84 tys. km²) nad Korsyką,
  • Morze Tyrreńskie (pow. 214 tys. km²) pomiędzy Sardynią a zachodnią częścią Półwyspu Apenińskiego;
• Basen Wschodni (Lewantyński):
  • Morze Jońskie (pow. 169 tys. km²) pomiędzy południowym wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego a półwyspem - Peloponez w Grecji,
  • Morze Adriatyckie (pow. 139 tys. km²) pomiędzy Włochami a państwami byłej Jugosławii,
  • Morze Egejskie (pow. 196 tys. km²) pomiędzy Grecją a Azją Mniejszą.
  • Morze Ikaryjskie

Podział nie uwzględnia innych obszarów Morza Śródziemnego nazywanych również morzami:

• Morze Sycylijskie pod Sycylią,
• Morze Trackie pod Tracją,
• Morze Mirtejskie po wschodniej stronie Półwyspu Peloponeskiego,
• Morze Kreteńskie nad Kretą,
• Morze Cypryjskie nad Cyprem,
• Morze Lewantyńskie (pow. 320 tys. km²) od wschodniego wybrzeża Krety do wybrzeży Izraela,
• Morze Libijskie zwane Morzem Syrty nad Libią.

To śródlądowe morze jako jedyne na świecie otoczone jest lądami należącymi do trzech kontynentów. Już przed tysiącami lat kwitła tu kultura i nauka, rozwijało się rolnictwo, rzemiosło, handel i żegluga. Na obszarze tym pozostały bogate pamiątki starych cywilizacji - pojedyncze zabytki i całe miasta. Wspólną cechą tych państw, poza dostępem do morza, jest klimat i roślinność śródziemnomorska.

Ważniejsze wyspy to (licząc od zachodu)

• Baleary (ok. 200 wysp, pow. 5 014 km²)
  • Ibiza (571 km²)
  • Majorka (3 600 km²)
  • Minorka (668 km²)
  • Formentera (82 km²)
• Sardynia (24 090 km²)
• Korsyka (8 680 km²)
• Sycylia (25 710 km²)
• Wyspy Liparyjskie (17 wysp, pow. 117 km²)
• Malta (246 km²)
• Kreta (8 336 km²)
• Rodos (1 401 km²)
• Cypr (9 251 km²)

Pomiędzy Korsyką a Półwyspem Apenińskim znajdują się m.in.

• Elba (224 km²)
• Pianosa (10, 3 km²)
• Gorgona (2, 25 km²)
• Montecristo (10, 4 km²)

Nad Morzem Śródziemnym leżą (zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Gibraltar, Hiszpania, Francja, Monako, Włochy, Malta, Słowenia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Albania, Grecja, Cypr, Turcja, Syria, Liban, Izrael (w tym Strefa Gazy), Egipt, Libia, Tunezja, Algieria i Maroko. Większość państw basenu Morza Śródziemnego współpracuje w ramach Partnerstwa Eurośródziemnomorskiego.

Fauna Morza Śródziemnego liczy w przybliżeniu około 5000 gatunków.

Nazwa

Termin "Morze Śródziemne" pochodzi z łacińskiego słowa mediterraneus znaczącego tyle, co "w środku ziemi" lub "między lądami" (medius- 'między, pośrodku' + terra 'ziemia, ląd'), jako, że znajduje się między kontynentami Afryką i Europą. Grecka nazwa Mesogeios (Μεσόγειος)jest podobna- μέσο, " środek" + γη, "ziemia, ląd". W czasach historycznych Morze Śródziemne miało kilka nazw, np. Rzymianie powszechnie nazywali je Mare Nostrum- (z łaciny; dosł. "nasze morze")lub też Mare Internum . W Biblii pierwotnie znane było jako "Wielkie Morze" [ (Lb, 34:6, 7), (J, 1:4, 9:1), (Ez, 47:10, 15, 20)] lub po prostu "Morze" [(1Krl 5:9), (1Mch 14:34, 15:11)], ale także znane jako "Hinder Sea" z powodu swojego położenia na zachodnim brzegu Ziemi Świętej i dlatego znajdującym się za osobą spoglądającą na wschód, o czym jest mowa w Starym Testamencie, co czasami tłumaczone jest jako "Zachodnie Morze" [(Pwt, 11:24), (Jl, 2:20)]. Inną nazwą było "Morze Filystynów" (Wj, 23:31)z powodu ludzi zamieszkujących dużą część wybrzeża blisko Izraelitów. We współczesnym hebrajskim było zwane HaYyam HaTtikhon (הַיָּם הַתִּיכוֹן)- "Środkowym Morzem", dosłownym tłumaczeniem niemieckiego odpowiednika Mittelmeer. W języku tureckim znane jest jako Akdeniz- "Białe Morze" , zaś w arabskim- l-Baḥr al-Abyaḍ al-Mutawassiṭ (البحر الأبيض المتوسط), co możemy zrozumieć jako "Białe Morze Środkowe"), zaś w islamskiej i dawnej arabskiej literaturze było wymienione jako Baḥr al-Rūm (بحر الروم), lub "Rzymskie/ Bizantyjskie Morze".