Jan z Dukli

Święty
Jan z Dukli OFM
prezbiter
Fragment obrazu Jana Matejki Bohdan Chmielnicki z Tuhaj Bejem pod Lwowem – fragment przedstawiający św. Jana z Dukli
Data urodzenia	ok. 1414 Dukla
Data śmierci	29 września 1484 Lwów
Kościół / wyznanie	rzymskokatolicki
Data beatyfikacji	1733 Rzym przez papieża Klemensa XII
Data kanonizacji	10 czerwca 1997 Krosno przez papieża Jana Pawła II
Wspomnienie	8 lipca
Patron	Polski, Lwowa, archidiecezji przemyskiej, rycerstwa polskiego
Szczególne miejsca kultu	Dukla, Kraków, Lwów, Rzeszów, Kościółek przy Pustelni w Trzcianie
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Figura św. Jana z Dukli przed kościołem Ojców Bernardynów w Dukli

Jan z Dukli (ur. ok. 1414 w Dukli, zm. 29 września 1484 we Lwowie) – polski święty katolicki, pustelnik, franciszkanin, pod koniec życia w surowszej gałęzi zakonu: bernardynach.

Życiorys

Jan urodził się w Dukli w rodzinie mieszczańskiej. Uczył się w rodzinnym mieście, a później w Krakowie. W młodości przebywał w pustelni na wzgórzu Zaśpit w Trzcianie koło Dukli. Opuściwszy pustelnię (ok. 1434) wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych – franciszkanów. Studiował w Krakowie. W zakonie pełnił funkcję gwardiana klasztoru w Krośnie w l.1438-1440, gdzie rozbudował świątynię, oraz od r. 1444 we Lwowie i ze względu na swe predyspozycje kaznodziei (w klasztorach franciszkańskich, zgodnie z poleceniem założyciela św. Franciszka z Asyżu, kaznodziejami mogli być tylko wybitnie zdolni i urobieni wewnętrznie kapłani). Pełnił też urząd kustosza kustodii - przełożonego franciszkańskiego okręgu lwowskiego.

W wieku 60 lat przeszedł do surowszej gałęzi Zakonu, zwanej w Polsce bernardynami (od imienia św. Bernardyna ze Sieny). Pełnił tam również funkcje kaznodziei i spowiednika w klasztorach w Poznaniu i Lwowie. Pod koniec życia poważnie chorował i utracił wzrok. Zmarł i został pochowany we Lwowie w tamtejszym kościele bernardyńskim. Obecnie główne relikwie znajdują się w rodzinnej Dukli.

Stara grafika przedstawiająca cudowne ocalenie Lwowa przez Jana z Dukli w 1648

Jan z Dukli w literaturze

Wg relacji zawartej w szkicu historycznym "Oblężenie Lwowa w roku 1648" znanego XIX-wiecznego historyka lwowskiego Ludwika Kubali, św. Jan z Dukli przyczynił się do ocalenia Lwowa.

Ten niespodziewany odwrót nieprzyjaciela, a z nim ocalenie miasta, przypisywano cudowi i opowiadano, że Chmielnicki i Tuchajbej ujrzeli w chmurach wieczornych nad klasztorem Bernardynów postać zakonnika klęczącego z wzniesionymi rękami i widokiem tym przestraszeni dali znak do odwrotu. OO. Bernardyni uznali, że to był błogosławiony Jan z Dukli; to też po opuszczeniu Lwowa przez kozaków, całe miasto udało się do grobu jego z procesyją, złożyło na jego grobie koronę, a w następnym roku wystawiło przed kościołem Bernardynów kolumnę, która do dziś dnia istnieje. Na szczycie tejże znajduje się postać Jana z Dukli w takiej postawie, jak go wówczas w chmurach widziano, a w środku kolumny napis: Miasto Lwów za przyczyną Jana z Dukli 1648 cudownie uwolnione od oblężenia Bohdana Chmielnickiego i Tuhaja Beja, chana tatarskiego, pomnik ten wystawiło 1649

Kult

Miejsca związane ze Świętym Janem z Dukli

Rekonstrukcja wnętrza chaty, w której mieszkał św. Jan kiedy był pustelnikiem.

 

Po śmierci Jana, od razu otoczyła go cześć wiernych. W 1733 papież Klemens XII ogłosił Jana z Dukli błogosławionym. Od 1948 toczył się w Rzymie proces kanonizacyjny. Kanonizował go papież Jan Paweł II w Krośnie 10 czerwca 1997. Po uroczystej mszy na lotnisku w Krośnie, papież poświęcił świątynię nazwaną imieniem tego świętego.

Patronat

W 1739 papież Klemens XII ogłosił bł. Jana patronem Korony i Litwy. Św. Jan jest także patronem archidiecezji przemyskiej, Lwowa i rycerstwa polskiego.

Patronuje również Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej.

Relikwie

Od 1945 jego relikwie spoczywały w kościele bernardynów w Rzeszowie, a od 1974 są w Dukli, w kościele OO. Bernardynów.

Ikonografia

W ikonografii przedstawiany jest jako niewidomy, w habicie franciszkańskim, padają na niego promienie światła. Czczony także przez Ormian i wyznawców prawosławia.

Dzień obchodów

Wspomnienie liturgiczne (obowiązkowe) św. Jana z Dukli obchodzone jest w Kościele katolickim 8 lipca, a na Pustelni św. Jana – na "Puszczy" – w miejscowości Trzciana (powiat krośnieński), obchody przypadają w pierwszą sobotę lipca, w Sanktuarium dukielskim u Bernardynów, gdzie znajduje się jego trumienka w niedzielę po pierwszej sobocie lipca, zaś przy "Złotej Studzience" z błogosławieństwem dzieci, na górze Cergowej w trzecią niedzielę lipca.

Zobacz też

• kult świętych
• modlitwa za wstawiennictwem świętego
• parafie i świątynie pod wezwaniem św. Jana z Dukli
• polscy święci i błogosławieni
• święci i błogosławieni Kościoła katolickiego

Bibliografia

• Józef Giergielewicz – Cudowna Miłość, Święty Jan z Dukli, Krosno, 1997
• Święty Jan z Dukli na opoka.org.pl (ks. Stanisław Hołodok)

Linki zewnętrzne

• Bernardyni lwowscy (oprac. Innocenty Rusecki OFM)